طلاق توافقی فقط به معنای توافق زوجین بر اصل جدایی نیست. در این نوع طلاق، زن و مرد باید درباره موضوعات مهمی مثل مهریه، نفقه، حضانت فرزند، ملاقات، جهیزیه و سایر حقوق مالی به توافق روشن برسند.
یکی از مهمترین بخشهای طلاق توافقی، تعیین تکلیف مهریه است. اگر وضعیت مهریه دقیق، مکتوب و قابل اجرا مشخص نشود، ممکن است بعد از صدور رأی یا حتی پس از ثبت طلاق، اختلاف جدیدی بین طرفین ایجاد شود.
مهریه در طلاق توافقی چگونه تعیین میشود؟
در طلاق توافقی، زوجین میتوانند درباره مهریه به شکلهای مختلف توافق کنند. برای مثال، زن ممکن است تمام مهریه را دریافت کند، بخشی از مهریه را ببخشد، تمام مهریه را بذل کند، یا توافق شود که مهریه بهصورت اقساطی پرداخت شود.
مهم این است که توافق درباره مهریه باید دقیق و بدون ابهام نوشته شود. عباراتی مثل «مهریه توافق شد» یا «طرفین درباره مهریه تفاهم کردند» کافی نیست و ممکن است بعداً باعث اختلاف شود.
حالتهای رایج مهریه در طلاق توافقی
در پروندههای طلاق توافقی معمولاً یکی از این حالتها دیده میشود:
۱. زن تمام مهریه را میبخشد
۲. زن بخشی از مهریه را میبخشد و بخشی را دریافت میکند
۳. مرد متعهد میشود مهریه را در چند قسط پرداخت کند
۴. زن در برابر طلاق، تمام یا بخشی از مهریه را بذل میکند
۵. بخشی از مهریه همزمان با طلاق پرداخت میشود و باقی آن برای بعد تعیین تکلیف میشود
هرکدام از این حالتها آثار حقوقی متفاوتی دارد و باید با دقت در متن توافقنامه و رأی دادگاه منعکس شود.
آیا زن مجبور است برای طلاق توافقی مهریه را ببخشد؟
خیر. در طلاق توافقی الزاماً زن مجبور به بخشش مهریه نیست. طلاق توافقی یعنی زوجین درباره طلاق و آثار آن توافق دارند، اما محتوای این توافق میتواند متفاوت باشد.
گاهی زن مهریه را کامل میگیرد، گاهی بخشی از آن را میبخشد، و گاهی پرداخت مهریه بهصورت اقساطی تعیین میشود. بنابراین، بخشش مهریه شرط همیشگی طلاق توافقی نیست.
بذل مهریه یعنی چه؟
بذل مهریه یعنی زن تمام یا بخشی از مهریه خود را در چارچوب توافق طلاق میبخشد یا از آن صرفنظر میکند. این موضوع باید با عبارت دقیق در توافقنامه نوشته شود تا بعداً درباره میزان مهریه بخشیدهشده یا باقیمانده اختلاف ایجاد نشود.
برای مثال، باید مشخص شود که زن چند سکه یا چه مقدار از مهریه را بذل کرده و آیا نسبت به باقی مهریه حق مطالبه دارد یا خیر.
اگر مهریه قسطبندی شود چه باید کرد؟
اگر زوجین توافق کنند که مهریه بهصورت قسطی پرداخت شود، باید مبلغ پیشپرداخت، تعداد اقساط، زمان پرداخت، مبلغ هر قسط و ضمانت اجرای عدم پرداخت مشخص شود.
توافق کلی درباره «پرداخت اقساطی مهریه» کافی نیست. بهتر است تمام جزئیات در متن توافق طلاق آورده شود تا در صورت پرداخت نشدن اقساط، امکان پیگیری حقوقی روشنتر باشد.
آیا بعد از طلاق توافقی میتوان مهریه را مطالبه کرد؟
پاسخ به این سؤال بستگی به متن توافق دارد. اگر زن تمام مهریه را بهصورت قطعی بخشیده باشد، معمولاً امکان مطالبه مجدد همان بخش وجود ندارد. اما اگر در توافق نوشته شده باشد که بخشی از مهریه باقی مانده یا قرار است بعداً پرداخت شود، زن میتواند نسبت به همان بخش اقدام کند.
به همین دلیل، متن توافق مهریه باید دقیق، روشن و قابل استناد باشد.
نقش وکیل در تعیین تکلیف مهریه در طلاق توافقی
وکیل میتواند قبل از ثبت توافق، آثار حقوقی هر تصمیم را برای طرفین توضیح دهد. بسیاری از اختلافات بعدی به این دلیل ایجاد میشود که طرفین در زمان توافق، از اثر حقوقی عباراتی مثل بذل، ابراء، دریافت، تقسیط یا اسقاط حق اطلاع کافی ندارند.
در پروندههای طلاق توافقی، تنظیم دقیق توافقنامه مهریه اهمیت زیادی دارد؛ چون همین متن مبنای تصمیم دادگاه و اقدامات بعدی خواهد بود.
اشتباهات رایج درباره مهریه در طلاق توافقی
چند اشتباه رایج در این زمینه عبارتاند از:
نوشتن توافقهای کلی و مبهم درباره مهریه
مشخص نکردن میزان دقیق مهریه بخشیدهشده یا باقیمانده
تعیین نکردن زمان پرداخت اقساط
بیتوجهی به ضمانت اجرای عدم پرداخت
تصور اشتباه اینکه در طلاق توافقی، زن حتماً باید کل مهریه را ببخشد
امضای توافق بدون آگاهی از آثار حقوقی آن
ارتباط این موضوع با مطالبه مهریه و اعسار
اگر بخشی از مهریه در طلاق توافقی باقی بماند، ممکن است بعداً موضوع مطالبه مهریه، اعسار، تقسیط یا پیگیری اقساط پرداختنشده مطرح شود. بنابراین بهتر است توافق طلاق توافقی بهگونهای تنظیم شود که مسیر آینده را هم روشن کند.
سوالات پرتکرار
آیا در طلاق توافقی زن باید مهریه را ببخشد؟
خیر. بخشش مهریه شرط همیشگی طلاق توافقی نیست. زن و مرد میتوانند درباره دریافت کامل، دریافت بخشی، بخشش یا تقسیط مهریه توافق کنند.
آیا میتوان در طلاق توافقی بخشی از مهریه را دریافت کرد و بخشی را بخشید؟
بله. این یکی از حالتهای رایج است، اما باید مقدار دقیق مهریه دریافتشده، بخشیدهشده و باقیمانده در توافقنامه مشخص شود.
اگر مرد بعد از طلاق توافقی اقساط مهریه را نپردازد چه میشود؟
اگر اقساط در توافق و رأی دادگاه مشخص شده باشد، امکان پیگیری حقوقی نسبت به اقساط پرداختنشده وجود دارد.
آیا بعد از بخشیدن مهریه میتوان دوباره آن را مطالبه کرد؟
این موضوع به نوع عبارت حقوقی و متن توافق بستگی دارد. به همین دلیل، قبل از امضای توافق درباره مهریه باید متن آن دقیق بررسی شود.
آیا توافق مهریه باید در دادگاه ثبت شود؟
در طلاق توافقی، توافقات مالی زوجین از جمله مهریه باید بهصورت روشن در پرونده و رأی مربوط به طلاق منعکس شود.
جمعبندی
در طلاق توافقی، تعیین تکلیف مهریه یکی از مهمترین بخشهای توافق زوجین است. زن الزامی به بخشش کامل مهریه ندارد و طرفین میتوانند درباره دریافت، بخشش، تقسیط یا باقی ماندن مهریه توافق کنند.
آنچه اهمیت دارد، تنظیم دقیق و بدون ابهام توافق است. هرچه متن توافق درباره مهریه روشنتر باشد، احتمال اختلاف و دعوای جدید بعد از طلاق کمتر خواهد بود.